Góp ý dự thảo Báo cáo quan trắc các loài chỉ thị tại Khu Dự trữ sinh quyển Đồng Nai

     Trong khuôn khổ thực hiện dự án “Lồng ghép quản lý tài nguyên thiên nhiên và các mục tiêu về bảo tồn đa dạng sinh học vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quản lý các khu dự trữ sinh quyển ở Việt Nam” (gọi tắt là dự án BR). Sáng ngày 15/9/2021, Ban Quản lý dự án Trung ương phối hợp với Ban Triển khai dự án tại Đồng Nai tổ chức cuộc họp trực tuyến góp ý dự thảo Báo cáo kết quả quan trắc loài chỉ thị tại Khu Dự trữ sinh quyển Đồng Nai. Ông Nguyễn Xuân Dũng - Phó Cục trưởng Cục Bảo tồn Thiên nhiên và Đa dạng sinh học, đại diện Ban Quản lý dự án Trung ương chủ trì.

     Thành phần tham dự gồm đại diện Ban Quản lý dự án Trung ương; Ban Triển khai Dự án BR tại Đồng Nai; Khu Bảo tồn thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai và Vườn quốc gia Cát Tiên; Các tư vấn thực hiện hoạt động quan trắc loài chỉ thị và các Chuyên gia độc lập.
    Thay mặt cho đơn vị tư vấn thực hiện hoạt động quan trắc loài chỉ thị, báo cáo tóm tắt kết quả quan trắc 3 loài, gồm: Bò tót (Bos gaurus), Vượn má vàng (Nomascus gabriellae) và Chà vá chân đen (Pygathrix nigripes) trên địa bàn Khu DTSQ Đồng Nai. Bước đầu qua đợt quan trắc đã ghi nhận được 15 bầy với 57 cá thể, qua tính toán ước lượng khoảng 100 cá thể Bò tót; 18 bầy với 142 cá thể Chà vá chân đen; số lượng bầy Vượn má vàng được ghi nhận trong đợt này là 33 bầy. Kết quả báo cáo thể hiện, trong nhưng năm qua nhờ làm tốt công tác quản lý bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học trên địa bàn, đặc biệt là hai vùng lõi của Khu DTSQ Đồng Nai, các loài chỉ thị có sinh cảnh sống ổn định, ít bị các tác động không mong muốn đến sinh cảnh sống. Công tác tuyên truyền, giáo dục về bảo tồn thiên nhiên, bảo vệ động vật hoang dã nói chung, loài chỉ thị nói riêng được quan tâm, giúp người dân sống gần rừng nhận thức được tầm quan trọng của công tác bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường. Công tác nghiên cứu khoa học, cứu hộ động vật hoang dã từng bước được nâng cao giúp cho công tác quản lý ngày càng hiệu quả. 
 
 
    Tham gia ý kiến tại hội thảo Ông Nguyễn Hoàng Hảo - Trưởng ban Triển khai dự án BR tại Đồng Nai, Phó trưởng ban Thường trực Ban Quản lý Khu Dự trữ sinh quyển Đồng Nai đánh giá cao kết quả đạt được, dự thảo báo cáo đã đảm bảo được mục tiêu của dự án đề ra. Đồng thời nhấn mạnh báo cáo cần làm rõ phương pháp, các chỉ tiêu quan trắc (Hiện trạng (S), Tác động (P), Quản lý, thích ứng (R)) trong đó đặc biệt chú trọng đến chỉ tiêu hiện trạng các loài chỉ thị (S). Đồng thời việc ước lượng quần thể/cá thể cần thẩn trọng, chính xác tránh gây khó khăn cho việc quan trắc các loài chỉ thị trong những năm tiếp theo; Muốn có số liệu chính xác để so sánh lần quan trắc sau cần bảo đảm thời gian, số lượng, vị trí các tuyến, điểm, nhân lực, phương pháp, cách tính như lần quan trắc này.
    Các chuyên gia độc lập bao gồm: Vũ Tiến Thịnh, Phùng Văn Khoa, Đồng Thanh Hải, Nguyễn Mạnh Hà đều đánh giá cao dự thảo báo cáo kết quả quan trắc loài chỉ thị tại Khu DTSQ Đồng Nai của các tư vấn. Tuy nhiên, để báo cáo hoàn thiện hơn tư vấn cần cập nhật các lớp bản đồ mới, bổ sung thêm bản đồ sinh cảnh, hiện trạng, vùng phân bố của 03 loài quan trắc; bổ sung thêm vào bảng nhận biết độ phân hủy phân để ước lượng, xác định số cá thể  Bò tót; sử dụng xác suất xuất hiện chung để tính ra cá thể Chà vá chân đen cho từng khu vực; mô tả, giải thích được lý do lựa chọn các tuyến/điểm điều tra; trong quá trình quan trắc hiện trường cần kết hợp sử dụng các thiết bị hiện đại (máy ghi âm, bẫy ảnh). Báo cáo cần viết ngắn gọn, phương pháp thực hiện đơn giản thực tế, cách tính toán dễ dàng, nhằm đáp ứng, phù hợp với năng lực của cán bộ kỹ thuật thuộc Vườn Quốc gia, Khu Bảo tồn sau khi trở thành Khung giám sát, quan trắc chung, định kỳ loài chỉ thị.
    Đại diện Vườn Quốc gia Cát Tiên và Khu Khu Bảo tồn thiên nhiên - Văn hóa Đồng Nai - vùng lõi của Khu DTSQ Đồng Nai, tham gia góp ý đề nghị các tư vấn sử dụng số liệu của hai vùng lõi mới cập nhật trong Phương án Quản lý rừng bền vững vừa được phê duyệt năm 2021; Nêu rõ mục tiêu cụ thể của hoạt động là giúp nắm vững hiện trạng, quản lý các loài chỉ thị và thiết lập khung phương pháp, kế hoạch quan trắc, giám sát cụ thể để Vườn Quốc gia, Khu Bảo tồn thực hiện, từ đó nhân rộng ra các Vườn quốc gia, Khu Bảo tồn trên toàn quốc; Thời gian quan trắc của hoạt động chưa phù hợp với thực tế tại cơ sở nên tần suất bắt gặp loài (Bò tót) chưa cao, một phần do thời gian quy định của dự án. Đứng về phương diện quản lý thì thấy số liệu có độ co giãn rộng (từ 57 đến 100 cá thể Bò tót); cần nêu rõ các số liệu trước đây mà báo cáo đưa ra không dùng để so sánh vì phương pháp, thời gian, vị trí, số ngày, số tuyến, điểm thực hiện khác nhau nên kết qua ghi nhận sẽ khác nhau; lý giải làm rõ hơn về việc nghiên cứu tài liệu, hiện trạng, kết quả quan trắc trước đây để đề xuất vị trí có sự phân bố của các loài chỉ thị, sau đó bố trí các tuyến, điểm phục vụ cho lần quan trắc này.  
     Đại diện nhóm kỹ thuật của Ban Quản lý dự án BR, cho rằng các tư vấn cần chỉnh sửa lại khung báo cáo, phân tích theo trình tự các chỉ số; bổ sung và làm rõ các số liệu tránh gây hiểu nhầm; các tuyến/điểm nên đánh số trên bản đồ để người đọc dễ quan sát và theo dõi; cần bổ sung thêm bảng tổng hợp kết quả 03 loài chỉ thị, nêu rõ kết quả trực tiếp giám sát, kết quả ước lượng quần thể, phân bố các loài cho từng khu vực; hình ảnh tại phụ lục cần đưa vị trí, thời gian vào chú thích để tăng độ tin cậy; nêu rõ tiêu chí lựa chọn tuyến, điểm lý do chọn; dự án có yêu cầu so sánh số liệu so với các nghiên cứu đã thực hiện trước đây nhưng cần giải thích rõ do phương pháp, thời gian, vị trí khác nhau nên khó có thể so sánh. 
    Kết thúc cuộc họp, Ông Nguyễn Xuân Dũng cảm ơn và đánh giá cao những đóng góp ý kiến tích cực, cụ thể, chuyên môn sâu của các đơn vị, các nhà khoa học cho dự thảo báo cáo. Thông qua những ý kiến góp ý, đánh giá khách quan, xác thực là cơ sở cho các tư vấn bổ sung và hoàn thiện báo cáo có chất lượng trình Ban Quản lý dự án Trung ương phê duyệt.

                                                                                                                                                                                                                                                                                Võ Thoa